Nieuwsupdate Stichting Lezen:
"Lezen staat vanuit meerdere kanten onder druk"

Nieuwe PISA-resultaten onderstrepen belang van samenhangende aanpak

 

Amsterdam, 8 september 2026 - De vandaag gepubliceerde resultaten van PISA-2025 laten zien dat de leesvaardigheid van Nederlandse vijftienjarigen verder is gedaald. Nederland scoort opnieuw onder het Europees gemiddelde en een groeiende groep jongeren loopt het risico onvoldoende geletterd het onderwijs te verlaten. Volgens de uitkomsten loopt 39 procent  van de vijftienjarigen risico om laaggeletterd van school te gaan.

De resultaten geven aanleiding tot zorg, maar vragen volgens Stichting Lezen vooral om een bredere analyse dan de PISA-cijfers alleen.

"Wie de uitkomsten van PISA wil begrijpen, moet verder kijken dan één verklaring", zegt Tamar van Gelder, directeur-bestuurder van Stichting Lezen. " Lezen staat vanuit verschillende kanten onder druk. Niet één oorzaak bepaalt hoe het met de leesvaardigheid gaat, maar een samenloop van ontwikkelingen die invloed hebben op de leesontwikkeling van kinderen en jongeren."

Een veelkoppig monster
Bij Stichting Lezen spreken we soms over een veelkoppig monster. Niet omdat er één grote boosdoener is, maar omdat verschillende ontwikkelingen tegelijkertijd invloed hebben op de leesontwikkeling van kinderen en jongeren.

Het gaat bijvoorbeeld om:

  • jongeren die minder vaak en minder lang lezen;
  • toenemende concurrentie om aandacht;
  • afnemende leesmotivatie;
  • verschillen in kansen en leesomgevingen;
  • de kwaliteit van het leesonderwijs;
  • de beschikbaarheid van voldoende deskundige professionals;
  • onderbrekingen in de doorgaande leeslijn van baby tot jongvolwassene.    

"Het is belangrijk dat we niet vervallen in simpele verklaringen of het aanwijzen van schuldigen", aldus Van Gelder. "Leesvaardigheid ontstaat thuis, in de kinderopvang, op school, in de bibliotheek en in de samenleving. Dat maakt het vraagstuk complex, maar laat ook zien dat veel partijen kunnen bijdragen aan verbetering."

We weten steeds beter wat werkt
De resultaten betekenen volgens Stichting Lezen niet dat er geen perspectief is. Onderzoek laat juist zien welke factoren bijdragen aan een sterke leesontwikkeling.

Kinderen en jongeren hebben meer kans om uit te groeien tot vaardige, gemotiveerde en kritische lezers wanneer zij:

  • al vanaf jonge leeftijd worden voorgelezen;
  • opgroeien in een rijke leesomgeving;
  • regelmatig tijd krijgen om te lezen;
  • toegang hebben - thuis en op school - tot uitdagende en actuele boeken;
  • leesplezier en leesvaardigheid tegelijk ontwikkelen;
  • worden begeleid door deskundige professionals;
  • onderwijs krijgen waarin lezen wordt verbonden aan kennisopbouw, nieuwsgierigheid en betekenisvolle onderwerpen.

Lange adem nodig
Stichting Lezen benadrukt dat verbetering van leesvaardigheid tijd vraagt.
"Er bestaat geen wondermiddel", zegt Van Gelder. "Als lezen vanuit meerdere kanten onder druk staat, vraagt ook de oplossing om een samenhangende aanpak, samenwerking tussen ouders/verzorgers, kinderopvang, onderwijs, bibliotheken, overheid en maatschappelijke partners - én een lange adem. Gelukkig weten we steeds beter wat werkt. De opgave is nu om die kennis duurzaam in praktijk te brengen."

 

Noot voor de redactie, niet voor publicatie

Beschikbaar voor interviews: Tamar van Gelder, directeur-bestuurder Stichting Lezen

Denk ook aan: wetenschappelijke experts uit het netwerk van Stichting Lezen, waaronder Roel van Steensel, Jeroen Dera, Erna van Koeven, Anneke Smits en Yra van Dijk. 

Voor meer informatie, beeldmateriaal of interviewverzoeken, neem contact op met: 

Stichting Lezen

Barbara Wormgoor
Bwormgoor@lezen.nl
06 82 88 12 07

De Wolven, pr- en communicatiebureau

Jitske van der Goot
jitske@dewolven.com
020 620 3354

 

Over Stichting Lezen

Stichting Lezen is de drijvende kracht achter leesbevordering onder kinderen en jongeren van 0-20 jaar. Met programma’s, campagnes, onderzoek en kennisdeling, verbindt de stichting mensen en organisaties die werken aan een samenleving waarin ieder kind de kans krijgt om zich te ontwikkelen tot een vaardige, gemotiveerde en nieuwsgierige lezer. Stichting Lezen is bekend van campagnes zoals De Nationale Voorleesdagen, De Nationale Voorleeswedstrijd, de Jonge Jury en programma's zoals BoekStart en de Bibliotheek op school. Meer lezen? Lezen.nl.

Web SiteLinkedIn

Geen berichten meer ontvangen van ons? Klik hier