Aandacht voor lezen in het voortgezet onderwijs nog te gering: nieuwe cijfers tonen noodzaak van extra inzet |
Met acht concrete aanbevelingen helpt Stichting Lezen scholen op weg |
Amsterdam, 4 december 2025 – De leesvaardigheid van Nederlandse jongeren staat onder druk. Wat doen scholen om het leesklimaat in het voortgezet onderwijs te versterken? Nieuw onderzoek van Stichting Lezen laat zien dat scholen het belang van lezen breed onderschrijven, maar dat structurele randvoorwaarden achterblijven. Zo geeft een op de vijf schoolleiders aan onvoldoende budget en taakuren te hebben voor leesbevordering. Ruim een derde van de docenten Nederlands zegt dat leesonderwijs enkel binnen hun eigen vak blijft.
Extra inspanningen zijn nodig om de teruglopende leesvaardigheid en -motivatie[1] onder jongeren te keren. Dat blijkt uit onderzoek van Stichting Lezen onder docenten Nederlands en schoolleiders, uitgevoerd in samenwerking met DUO-Onderwijs. Directeur Tamar van Gelder van Stichting Lezen benadrukt: “Een kwartier per dag vrij lezen is voor de meeste scholen nog een onhaalbare luxe. Terwijl leesvaardigheid een essentiële basisvaardigheid is voor leren, burgerschap en kansengelijkheid. Dit onderzoek laat zien wat goed gaat, maar ook waar kansen liggen om het leesonderwijs te versterken.”
|
Visie is er, maar structurele verankering ontbreekt |
Vrijwel alle schoolleiders (94%) geven aan dat hun school een visie op leesonderwijs heeft. Dat laat zien dat scholen het belang van lezen onderstrepen. Toch wordt deze visie niet altijd structureel verankerd. Slechts de helft van de scholen beschikt over een formeel leesbeleidsplan en minder dan de helft (42%) vertaalt de visie op leesonderwijs naar een jaarlijks plan met concrete doelen en acties voor lezen en leesbevordering. Bovendien zegt één op de vijf schoolleiders onvoldoende budget en taakuren te hebben om de schoolvisie op lezen en leesbevordering daadwerkelijk uit te kunnen voeren.
|
Voorzieningen en samenwerking schieten tekort |
Ook andere randvoorwaarden staan onder druk. Een minderheid van de schoolleiders (43%) geeft aan dat hun school beschikt over een mediatheek of schoolbibliotheek met een professionele mediathecaris die leerlingen en docenten kan adviseren over lezen en zorg draagt voor een rijke en actuele boekencollectie.
Daarnaast blijft het leesonderwijs veelal beperkt tot het vak Nederlands. Ruim een derde (37%) van de docenten geeft aan dat alleen binnen dit vak aandacht is voor leesonderwijs, waardoor een schoolbrede aanpak ontbreekt. Dat blijkt ook uit de samenstelling van het kernteam lezen, dat verantwoordelijk is voor de ontwikkeling en uitvoering van het leesbeleid. Waar docenten Nederlands vrijwel altijd deelnemen, zijn zaakvakdocenten in slechts een derde van de scholen vertegenwoordigd. Ook de ouderbetrokkenheid blijft achter: een derde van de schoolleiders geeft aan dat de lees- en literaire ontwikkeling van leerlingen op hun school onderwerp van gesprek is met ouders.
|
Maar liefst 94% van de docenten Nederlands ervaart obstakels om lezen te bevorderen bij hun leerlingen. Het ‘suffe’ imago van lezen (76%) en de beperkte concentratie op langere teksten (59%) worden het meest genoemd. Vier op de tien docenten zeggen bovendien te weinig lestijd te hebben voor leesbevordering. |
Aanbevelingen Stichting Lezen |
Om scholen te ondersteunen bij het versterken van hun leesonderwijs, presenteert Stichting Lezen acht aanbevelingen. Belangrijke punten zijn: elke school een eigen bibliotheek met actuele collectie en deskundige begeleiding, meer tijd in de klas voor vrij lezen – slechts 16% van de scholen haalt momenteel de richtlijn van zestig minuten per week – en consequenter werken met rijke teksten in alle vakken. Dat gebeurt nu op maar een derde van de scholen. Daarnaast wijst Stichting Lezen schoolleiders op de door de overheid beschikbaar gestelde middelen. “Maak gebruik van van de financiering en expertise die er is, scholen hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden en staan er niet alleen voor,” aldus Van Gelder.
|
Er zijn ook hoopvolle signalen: 84% van de scholen heeft een kernteam lezen en vrijwel alle docenten Nederlands besteden actief aandacht aan leesbevordering. Driekwart laat leerlingen wekelijks vrij lezen en leerlingen krijgen veel keuzevrijheid binnen het literatuuronderwijs - een duidelijk signaal dat de vaak genoemde ‘verplichte leeslijst’ in de praktijk niet bestaat. |
Lees het volledige onderzoek en de aanbevelingen vanuit Stichting Lezen via de rode button onderaan dit bericht. |
[1] Uit het recentste PISA-onderzoek blijkt dat de leesvaardigheid en het leesplezier van Nederlandse jongeren opnieuw drastisch is gedaald. Lees meer: Lezen.nl. |
Noot voor de redactie, niet voor publicatie |
Voor meer informatie, extra beeldmateriaal en interviewverzoeken, neem contact op met: |
|
|
| De Wolven, pr- en communicatiebureau |
|
|
Het onderzoek is uitgevoerd onder 580 docenten Nederlands en 281 schoolleiders van scholen met vmbo-, havo- en vwo-onderwijs. Zij vulden een online vragenlijst in via het Online Panel Schoolleiders VO en het Online Panel Docenten VO van DUO-Onderwijs. Deelnemers ontvingen een persoonlijke uitnodiging en konden de vragenlijst één keer invullen. Het veldwerk vond plaats van woensdag 26 februari tot en met maandag 31 maart 2025. |
Lezen is de sleutel tot een kansrijke toekomst. Wie goed kan lezen, redt zich beter - op school, op het werk én in de samenleving. Daarom werkt Stichting Lezen aan een maatschappij waarin ieder kind de ruimte krijgt om zich te ontwikkelen tot een vaardige, gemotiveerde en nieuwsgierige lezer.
Met beleidsmakers, onderwijsprofessionals, bibliotheken, ouders en vele andere partners vormen we de drijvende kracht achter leesbevordering in Nederland. We zetten het belang van lezen op de kaart via campagnes, delen wetenschappelijke inzichten en vertalen deze naar de praktijk, en we verbinden mensen en organisaties die zich inzetten voor leesbevordering. Zo bouwen we aan een toekomst waarin ieder kind vanaf de geboorte tot aan het einde van hun schooltijd goed leert lezen. Want wie leest, doet mee.
Meer lezen? Lezen.nl |
|
|
Geen berichten meer ontvangen van ons? Klik hier
|
|
|
|
