TNO: Aardobservatie essentieel voor effectiever stikstofbeleid en sturing op ammoniakemissies

Satelliet instrument als doorbraak voor beleid en toezicht
Een nieuwe generatie meetinstrumenten kan een doorbraak betekenen. Door ammoniakemissies frequenter en nauwkeuriger te meten, ontstaat voor het eerst een bruikbaar beeld van emissies. TNO werkt samen met partners aan een innovatief meetinstrument waarvan het eerste prototype eind dit jaar gereed is. Dit prototype kan aanvankelijk vanuit een vliegtuig de pluimen van individuele bedrijven meten en vormt de basis voor verdere ontwikkeling tot een satellietinstrument. De kracht van de emissiemonitoring ligt in de combinatie van meetlagen: door grondmetingen en mobiele metingen te verrijken met metingen vanuit de lucht en de ruimte kunnen emissies en veranderingen daarin nauwkeuriger gevolgd worden.

Nauwkeuriger inzicht op bedrijfsniveau noodzakelijk
Ammoniak uit de landbouw is de belangrijkste oorzaak van stikstofdepositie in natuurgebieden, een probleem dat zich wereldwijd voordoet. Het huidige instrumentarium is grotendeels gebaseerd op het steekproefsgewijs bepalen van emissiefactoren voor bestaande en nieuwe technologieën en opschaling van deze kentallen. Ervaring uit het verleden leert dat het in de praktijk onzeker is of nieuwe technologieën, zoals emissiearme stallen, de beoogde emissiereductie realiseren. Het is dus noodzakelijk om onafhankelijk de ontwikkeling van de emissies te monitoren. Hoewel Nederland beschikt over het dichtst vertakte ammoniakmeetnet ter wereld is dit netwerk met maandelijkse metingen beperkt gevoelig voor effecten van specifieke (beleids)maatregelen. Aanvulling met metingen vanuit een vliegtuig of een satelliet kan dit doorbreken en zorgen voor een vollediger en betrouwbaarder beeld.

Volgens Kees Buijsrogge, directeur Space & Scientific Instrumentation bij TNO, is modernisering noodzakelijk: “De overheid heeft momenteel onvoldoende zicht op de uitstoot en verspreiding van ammoniak terwijl maatregelen ingrijpend en kostbaar zijn. Met een nieuwe generatie meetinstrumenten voor inzet op vliegtuigen en satellieten kunnen we de werkelijke ammoniakemissies met metingen bepalen en de verspreiding vanaf de bron volgen. Dat is essentieel om de twijfel over de onderliggende data in het stikstofdebat weg te nemen en de politiek een effectief instrument te geven voor besluitvorming.”

Internationale voortrekkersrol
Met de ontwikkeling van een uniek satelliet instrument en het ‘getrapte’ meetsysteem kan Nederland bijdragen aan een eerlijker en transparanter speelveld tussen landen. De technologie biedt bovendien exportkansen omdat de vraag naar nauwkeurige metingen ook internationaal groeit. Betrouwbare metingen in het buitenland zijn bovendien ook direct van belang voor Nederland. Een aanzienlijk deel van de stikstofdepositie komt namelijk van over de grens. Met een sterke kennisbasis en bewezen expertise in aardobservatie, onder meer met projecten als TROPOMI en TANGO, heeft Nederland een uitstekende uitgangspositie om internationaal het voortouw te nemen in een wereldwijd meetinstrument.