Op 3 oktober presenteert Museum Panorama Mesdag de eerste grote overzichtstentoonstelling over de Noors-Nederlandse kunstenaar Betzy Akersloot-Berg (1850-1922). Met ruim 115 kunstwerken, waarvan 89 schilderijen, 15 werken op papier, 9 foto's en 4 bijzondere objecten, biedt Betzy Akersloot-Berg. One of a kind een uitgebreid overzicht van het leven en werk van een van Europa's belangrijkste vrouwelijke zee- en landschapschilders.

'Scherper in beeld dan ooit'
'Dankzij het onderzoek van de afgelopen jaren en een oproep aan private en commerciële collecties hebben we Betzy scherper in beeld dan ooit,' zegt Minke Schat, directeur van Museum Panorama Mesdag. 'Nieuwe inzichten en ontdekkingen laten zien hoeveel zeggenschap zij had over haar loopbaan. We kunnen haar eindelijk in volle breedte tonen: als kunstenaar, als reiziger en als ondernemer, maar ook als vriendin van de Mesdags, met wie zij een bijzondere en hechte band had.'

Eigenzinnige zeeschilder
Betzy Akersloot-Berg geldt als een van de meest eigenzinnige zeeschilders van haar tijd. In een periode waarin vrouwen nauwelijks toegang hebben tot kunstacademies, reist zij zelfstandig door Noorwegen en Europa. Naar eigen wens past zij de standaardopleiding aan met privélessen in binnen- en buitenland. Ze werkt onder meer in Oslo, München, Parijs en Den Haag, bezoekt internationale tentoonstellingen en bouwt een professionele kunstenaarspraktijk op. Onderweg bestudeert zij de wisselwerking tussen licht, lucht en water. Critici prijzen haar krachtige penseelstreken, haar gevoel voor atmosfeer en haar keuze voor het zeegezicht, een genre dat destijds door mannen werd gedomineerd. Met haar tentoonstellingen in binnen- en buitenland verwerft zij een eigen plaats binnen de schilderkunst rond 1900. Haar oeuvre getuigt van een uitzonderlijke fascinatie voor zee en kust en van een kunstenaar die vastberaden haar eigen koers vond binnen de Europese kunstwereld. Toch verdween zij, na haar overlijden, zoals veel kunstenaars uit haar tijd, geleidelijk uit het collectieve kunsthistorische geheugen.

Succesvolle zakenvrouw
Nieuw onderzoek levert nu concreet bewijs dat Akersloot-Berg ook een succesvolle zakenvrouw is. 'Al in haar tijd past zij auteursrechten toe op haar werk, als een van de eerste kunstenaars in Nederland', vertelt Marguerite Tuijn. In de tentoonstelling worden enkele van deze aantekeningen achterop de werken uitgelicht. Ze dienden als garantie voor de koper dat zij het onderwerp niet nogmaals zou schilderen, wat een hogere prijs mogelijk maakte. Voor haar werken worden bedragen van 1.200,- tot 2.000,- gulden betaald, in die tijd een aanzienlijk bedrag, vergelijkbaar met werk van de Mesdags en Israëls. Ook haar strategische koers valt op: Nederlandse onderwerpen toont zij in Noorwegen en Noorse kustgezichten in Nederland, omdat deze aanpak commercieel goed aansloeg. Zo bouwt zij doelgericht een internationale reputatie op. Een schilderij draagt de Engelse titel The coast of the bay en toont een Franse baai. Het werd gemaakt voor de Engelse markt, een verdere blijk van haar zakelijk inzicht. Haar werk hing in gerenommeerde kunsthandels als Goupil in Den Haag en Van der Wilk in Haarlem en werd tentoongesteld op de wereldtentoonstelling in Parijs. Een leuk detail: ook in de etalage van Waanders in Zwolle was haar werk te zien, voorouder van de huidige uitgever van het bijbehorende boek. Dat zij als bekende persoonlijkheid werd gewaardeerd, blijkt bovendien uit de kranten: bij verhuizingen werd zij met haar meisjesnaam vermeld, de naam van haar echtgenoot kwam niet ter sprake.

Betzy, de Mesdags en het Panorama: een vriendschap voor het leven
Tijdens een internationale tentoonstelling in Wenen in 1882 maakt de toen nog ongehuwde Betzy Berg kennis met het werk van de beroemde zeeschilder Hendrik Willem Mesdag (1831-1915). Zijn zeegezichten maken diepe indruk op haar en zijn een belangrijke aanleiding om enkele jaren later naar Den Haag te vertrekken. In Den Haag zoekt zij Mesdag op voor artistiek advies en verdieping in de maritieme schilderkunst. Van 1885 tot 1889/90 woont zij op Scheveningen, in hotel Rauch. Zij is nadrukkelijk geen leerling van Mesdag, maar een professioneel kunstenaar die over het vak wil sparren. In 1888 werkt Betzy zelfs mee aan de restauratie van het Panorama van Scheveningen, toen het doek terugkwam uit München. Zo ontstaat een hechte band met Hendrik Willem en Sientje Mesdag-van Houten (1834-1909), een artistieke vriendschap voor het leven: het contact blijft aantoonbaar warm tot vlak voor het overlijden van Sientje. Voor Mesdags 70ste verjaardag maakt zij een glas-in-loodraam als cadeau. De tentoonstelling werpt nieuw licht op haar relatie tot de Mesdags en haar positie binnen de Haagse kunstwereld.

Vlieland
Uiteindelijk vindt Akersloot-Berg, na haar huwelijk met de Nederlandse Gooswinus Akersloot, haar artistieke thuis op Vlieland. Vanuit haar woning, het huidige Museum Tromp's Huys, werkt zij tientallen jaren aan een indrukwekkend oeuvre waarin zee, kust en veranderende weersomstandigheden centraal staan. Het eiland groeit uit tot een blijvende inspiratiebron binnen haar kunstenaarschap. Vanaf het eiland blijft zij reizen door Europa maken.

Internationale topstukken voor het eerst verenigd
Voor deze tentoonstelling brengt Museum Panorama Mesdag uitzonderlijke bruiklenen samen uit Nederlandse en internationale musea, waaronder Museum Tromp's Huys (Vlieland), het Nordnorsk Kunstmuseum en het Perspektivet Museum (Noorwegen) en het Nationalmuseum (Zweden). Naast bekende werken zijn ook kunstwerken te zien die zelden of nooit eerder zijn getoond. Tot de hoogtepunten behoren De Lofoten (1884) van haar leermeester Otto Sinding, afkomstig uit Museum Boijmans Van Beuningen, en het monumentale Na de Storm van Akersloot-Berg uit het Nationalmuseum in Stockholm. Ook te zien is het vroege, verhalende schilderij Keizerlijk schip voor de kust van het eiland Skoroya (1892) uit het Perspektivet Museum in Tromsø. Het beeldt de aankomst van de Duitse keizer Wilhelm II bij een walvisvaartstation uit.

Publicatie 
Bij de tentoonstelling verschijnt een rijk geïllustreerde monografie, getiteld Betzy Akersloot-Berg. One of a kind, met nieuwe inzichten in haar kunstenaarschap, opleiding, reizen, atelierpraktijk en betekenis. Met bijdragen van o.a. gastcurator Marguerite Tuijn, kunsthistoricus Jenny Reynaerts, historicus Sunny Jansen, Museum Panorama Mesdag en Museum Tromp’s Huys. Het boek vormt de eerste omvangrijke uitgave over Akersloot-Berg. Uitgever: Waanders.
ISBN: 9789462627260. Prijs € 35,-. Beschikbaar in het Nederlands en het Engels.

Samenwerking
De tentoonstelling komt tot stand in nauwe samenwerking met Museum Tromp’s Huys op Vlieland, beheerder van de grootste collectie werken van Akersloot-Berg wereldwijd, evenals met het Nordnorsk Kunstmuseum en het Perspektivet Museum in Tromsø (Noorwegen) en het Nationalmuseum in Stockholm (Zweden). Daarnaast wordt de tentoonstelling mede mogelijk gemaakt door bruiklenen van diverse particuliere verzamelaars en museale collecties van Museum Hannemahuis (Harlingen), Museum 't Behouden Huys (Terschelling), het Frans Hals Museum (Haarlem), Museum Boijmans Van Beuningen (Rotterdam) en de Koninklijke Verzamelingen (Den Haag). Gastcurator van de tentoonstelling is Marguerite Tuijn.

Publieksprogramma 
Gelijktijdig aan de tentoonstelling organiseert Museum Panorama Mesdag een publieksprogramma met verdiepende lezingen en rondleidingen over het werk en leven van Betzy Akersloot-Berg. 

De tentoonstelling Betzy Akersloot-Berg. One of a kind is van 03.10.26 tot en met 28.02.27 te zien in Museum Panorama Mesdag.