Het verhaal achter de eerste Surinaamse opera

Kernonderwerpen: 

- De eerste Surinaamse Opera 

- (Koloniale) geschiedenis van een muziekstuk  

- Aan welke maatstaven toetsen we een werk?

Na een succesvolle reeks voorstellingen op Oerol gaat theatermaker Mathieu Wijdeven vanaf september op tournee door Nederland met Helstone in het Pand der Goden. In deze muzikale en persoonlijke deconstructie van de eerste Surinaamse opera ooit onderzoekt Wijdeven de koloniale geschiedenis achter het werk van componist Johannes Nicolaas Helstone. Samen met pianist Djuwa Mroivili en bariton Frank Dolphin Wong ontrafelt hij een minder bekend hoofdstuk uit de Surinaamse cultuurgeschiedenis en stelt hij urgente vragen over hoe we kunst beoordelen: wat maakt een muziekstuk waardevol, en vanuit welk perspectief kijken we ernaar? 

Een deconstructie van een opera 

Voor de muziek in de voorstelling liet Mathieu Wijdeven zich inspireren door de veelkantige identiteit van Johannes Nicolaas Helstone. Hij koos voor een deconstructie van de oorspronkelijke opera, die is geschreven voor acht solisten, een groot koor en zestig muzikanten. Op basis van het piano-uittreksel van de orkestpartituur maakte hij, samen met zijn artistieke team, een bewerking voor verteller, zanger en pianist. 

Componist en geluidskunstenaar Aurélie Nyirabikali Lierman voegt een extra akoestische laag toe door pianist Djuwa Mroivili te laten schakelen tussen klassieke en geprepareerde piano. Doordat de pianosnaren zorgvuldig zijn geprepareerd met belletjes, bakpapier, aluminiumfolie, houtjes, schuimrubber en pingpongballen ontstaat een nieuwe klankwereld. Liermans arrangement fungeert daardoor als een echo van Helstones oorspronkelijke muziek. Tegelijkertijd vormt de opengewerkte piano een visuele metafoor voor Wijdevens zoektocht naar de vele kanten van Johannes Nicolaas Helstone en de verschillende werelden die in diens werk samenkomen. 

Culturele en historische context 

In de voorstelling onderzoekt Mathieu Wijdeven niet alleen het levensverhaal en de klanken van Helstone, maar ook de vraag hoe we naar muziekgeschiedenis kijken. Wanneer vinden we een opera geslaagd? Aan welke maatstaven toetsen we een werk? Moet muziek voldoen aan de Europese klassieke canon, of moeten we ook rekening houden met de culturele en historische context waarin een werk ontstaat? 

Voor Wijdeven is dat onderzoek bovendien persoonlijk. Zijn betovergrootvader G.G.T. Rustwijk ontwierp destijds de scenografie voor Helstones opera. Vanuit die familiegeschiedenis onderzoekt hij de koloniale geschiedenis die in dit muziekstuk besloten ligt. 

Recensie: “Mathieu Wijdeven brengt op Oerol een toegewijde hommage aan twee onmiskenbaar grote Surinaamse kunstenaars” - Kester Freriks voor Theaterkrant 

Mocht je interesse hebben in een interview, achtergrondgesprek of meer informatie, dan hoor ik het graag. 

Praktische info: 

Helstone in het Pand der Goden - Theater Rotterdam / Mathieu Wijdeven 

Speelt op Theaterfestival Boulevard 14 en 15 augustus

Op tour door Nederland van 10 september tot 15 oktober 2026 

Rotterdamse première op 11 september 2026 

fotocredits: Nichon Glerum